Home » Nederland » Nieuwsbladtransport.nl » Big Ben zal zwijgen in grote Brexit-nacht


Big Ben zal zwijgen in grote Brexit-nacht

21 januari 2020 Nieuwsbladtransport.nl

O ja, dat hadden we ook nog, de Brexit. Die vindt eind deze maand formeel plaats, maar menigeen lijkt er inmiddels z’n schouders over op te halen.

De meeste Britten hielden zich de laatste tijd meer bezig met het vertrek van Harry en Meghan uit het Koningshuis dan met hun eigen vertrek uit de Europese Unie. Toch zit dat laatste er echt aan te komen, want het eerste ‘meetpunt’ is op 31 januari aanstaande. De ‘Big Ben’ zal zijn sonore klanken alvast niet ten gehore brengen om het markante moment op te luisteren.

Misschien heeft het publiek aan de overkant van het Kanaal ook wel gelijk met deze kennelijke onverschilligheid. De stap van de hertog en hertogin van Sussex, die met hun koninklijke prerogatieven en plichten ook deze titels opgeven, is voor Britse begrippen ongehoord. Daarbij kwam het koninklijke nieuws als een bliksemschicht bij min of meer heldere hemel. Het Brexit-proces had al ruim vier jaar aangesleept.

Bovendien verandert er van januari op februari vrijwel niets. De Britten zullen niet in een heel ander land wakker worden. Hun Verenigd Koninkrijk blijft zeker nog tot eind dit jaar gewoon lid van de Europese douane-unie. De in- en uitvoertarieven blijven hetzelfde. Voor de circa drie miljoen immigranten uit andere EU-lidstaten treden er ook geen wijzigingen op, evenmin als voor de ongeveer één miljoen Britse expats die naar andere EU-landen zijn uitgereisd, bijvoorbeeld om er te werken. Ook op het continent zal van een Brexit voorlopig weinig te zien zijn.

Voorbereidingen

Verladers, vervoerders en expediteurs hebben jarenlang met de gevolgen van de uittreding van het VK geworsteld. Ze hebben zich in het algemeen goed voorbereid en noodplannen ontwikkeld. Sommige bedrijven die niet beter wisten of aan de handel met het VK kwam een minimum aan formaliteiten te pas, bereidden zich voor op een toekomst waarin de Britten een ‘derde land’ zou worden, niet veel verschillend van pakweg Burundi of Ecuador. Intussen werd de streefdatum voor de Brexit keer op keer uitgesteld, door terugtrekkende bewegingen aan Britse kant en een vastberaden houding van de Europese Commissie.

Wat gaat er nu gebeuren? Brussel en Londen zullen, na de afscheidstranen uit de ogen te hebben gewist, opnieuw zwaar gaan onderhandelen. Formeel mag het tot eind dit jaar duren om de toekomstige handelsrelatie te bepalen. De regering-Johnson heeft zware jaren voor de boeg, want het VK zal met een lange reeks landen moeten onderhandelen waarmee de EU nu al handelsverdragen heeft. Zulke onderhandelingen kunnen vele jaren duren en met horten en stoten verlopen.

Het is niet eens onmogelijk dat Londen besluit toch maar weer onder de brede Europese handelsparaplu te kruipen. Die uitweg is nooit formeel dichtgegooid. Aan de andere kant geldt eind december van dit jaar wel als einde van de transitieperiode van elf maanden die nu dus ingaat. Maar vrijwel niemand gelooft dat de Britten hun zaakjes tegen dit tijd geheel op orde hebben.

Europese regels voor de scheepvaart en de luchtvaart zijn in het VK niet ineens van tafel.

Bemoedigend voor Johnson is waarschijnlijk het handelsakkoord dat de Verenigde Staten, na jarenlang gebakkelei en dreigingen met handelsoorlogen over en weer, met China heeft gesloten. De regering-Trump is misschien niet zo ‘hard to get’ en zou dus ook in een afzonderlijk akkoord met het VK kunnen toestemmen. De vraag blijft dan waarom de States deze omweg zullen nemen en waarom het VK niet gewoon vasthoudt aan het al met de Europese Unie gesloten akkoord.

Wat per 1 februari wel meteen verandert, is dat het VK zich terugtrekt uit tal van Europese instellingen. Om te beginnen uiteraard uit de Europese ‘regering’ (Raad van Ministers, Europese Commissie) en uit het Europees Parlement. Maar ook in veel gezamenlijke diensten hebben de Britten geen stem meer, al zullen ze zich vooralsnog wel aan de communautaire bepalingen ervan blijven houden.

Het is dus bijvoorbeeld niet zo dat alle Europese regels voor de scheepvaart en de luchtvaart in het VK ineens van tafel zijn. Ook op het gebied van de veiligheid, het patentrecht en dergelijke blijft Londen nauw met de rest van Europa samenwerken.

Singapore aan de Theems

Wat de Britten die op 1 februari in een niet-EU-lidstaat wakker worden allang hebben gemerkt, is dat de economie de laatste jaren is verzwakt. Niet alleen in de traditionele industriegebieden, maar ook in de City, het financiële hart van hun land staat de werkgelegenheid onder druk. Buitenlandse investeerders zien de hele Brexit vaak als een hachelijk avontuur.

Die onrust werd nog vergroot door het uitstel van de uittreding. Klaarblijkelijk hadden veel Britten er ook weinig fiducie in en dat schrikt investeerders af. Aanvankelijk daalde ook de koers van het pond sterk; er is nu wel enig herstel te zien. Maar een ‘Singapore aan de Theems’, zoals Johnson zijn land na de uittredingsdatum graag aan het grote publiek voorstelt, – nee, dat is het nog lang niet.

De transitieperiode belooft gortdroge onderhandelingen.

Zo is dan het Brexit-seizoen, na een korte winterstop, weer begonnen. In het geheim zijn zowel in Londen als in Brussel de laatste maanden al bergen papier doorgenomen, ter voorbereiding op de transitieperiode. De komende maanden zal moeten blijken wat dit heeft opgeleverd.

Dat de Europese Commissie een geharnaste onderhandelaar zal blijven, staat wel vast. Brussel stelt de Brexit-episode immers ook ten voorbeeld aan andere Europese lidstaten, waarin zich exit-neigingen laten waarnemen. Dat is één van de lessen van de Brexit: hiermee staat ook de eenheid, en in zeker opzicht de toekomst, van de EU op het spel.

Weinig spektakel

De transitieperiode belooft gortdroge onderhandelingen. Veel spektakel in het Lagerhuis – ‘Order, order!’ – is voorlopig niet te verwachten. De Conservatieve Partij van Boris Johnson heeft bij de laatste verkiezingen een overgrote meerderheid binnengehaald. De Labour Party likt haar wonden en zal binnenkort haar fractievoorzitter vervangen.

Intussen hopen de spanningen in Groot-Brittannië en Noord-Ierland zich op. In Schotland vormt zich een sterke afscheidingsbeweging van groepen die het liefst zonder meer in de EU zouden blijven. De Noord-Ierse kwestie, inclusief de toekomst van de grens met Ierland, is nog lang niet beslecht; in dat landsdeel heeft de Brexit vooral oude wonden weer opengereten.

En nee, Big Ben zal niet worden geluid rondom de Brexit. Volgens de overheid bevinden belangrijke onderdelen van de klok zich op andere plaatsen ter reparatie. De klokkentoren staat al jaren in de steigers. Tot dusver weerklonk de klok bij hoogtijdagen, momenten waarvoor hij weer tijdelijk in bedrijf werd gesteld. Fanatieke Brexiteers hadden dit ook nu graag zo gezien. Maar Ben zal zwijgen op dit toch niet onbelangrijke ogenblik in de Britse geschiedenis.

Lees meer..