Home » Nederland » Nieuwsbladtransport.nl » Column – Claim voor schade stikstof en pfas niet kansloos


Column – Claim voor schade stikstof en pfas niet kansloos

10 december 2019 Nieuwsbladtransport.nl

Er zijn weinig onderwerpen denkbaar die de gemoederen de afgelopen maanden meer hebben beziggehouden dan de pfas- en stikstofproblematiek. In mei van dit jaar heeft de Afdeling bestuursrechtspraak in verband met de stikstofuitstoot in het kort geoordeeld dat het Programma Aanpak Stikstof (PAS) niet meer mag worden gebruikt als basis voor activiteiten die extra stikstofuitstoot veroorzaken.

Als gevolg hiervan is een groot deel van de woningbouw en diverse infrastructurele projecten stil komen te liggen. Ook de hieraan verweven transportsector kampt met een forse daling van het aantal opdrachten.

Vlak hierna werden beide branches geconfronteerd met de plotselinge invoering van regelgeving voor het verplaatsen van grond en bagger die pfas bevatten. Deze poly- en perfluoralkylstoffen zijn nauwelijks afbreekbaar en kunnen volgens onderzoek van het RIVM (zeer) schadelijk zijn voor de gezondheid. De exacte impact op de volksgezondheid is evenwel nog onbekend. Desondanks heeft de overheid als noodgreep een norm ingevoerd dat elke kilo grond niet meer dan 0,1 microgram pfas mag bevatten. Het gevolg hiervan is dat bouwers en baggeraars bijna geen grond meer kunnen verplaatsen doordat 85% van de geteste grond boven de norm zit.

In alle eerlijkheid had ik nog nooit gehoord van pfas of de negatieve effecten van stikstof. Dat roept dan ook de vraag op of de overheid geen steken heeft laten vallen met de abrupte invoering van de norm. Ook mogen er kritische kanttekeningen worden geplaatst bij de torpedering van het PAS door de Afdeling. Had de overheid een en ander niet eerder kunnen voorzien? Inmiddels is men in Den Haag in elk geval druk doende met een stikstofspoedwet. Daarnaast is de pfas-norm deze week verhoogd naar 0,8 microgram per kilo grond en werkt het kabinet aan een verhoogde borgstelling voor leningen aan MKB-bedrijven die zijn geraakt door de pfas-crisis.

In het verlengde hiervan bereiden gedupeerde bedrijven de eerste schadeclaims voor tegen de staat. Die (massa)claims zullen er zeker komen. Het is immers lastig(er) de geleden schade bij de contractuele wederpartij te verhalen aangezien die zich dikwijls succesvol kan beroepen op overmacht. Claims tegen de staat kunnen geschieden op grond van onrechtmatig overheidshandelen of rechtmatig overheidshandelen. In de eerste situatie dient aangetoond te worden dat het overheidshandelen in strijd is geweest met (inter)nationaal recht. Een onrechtmatige overheidsdaad kan ook ontstaan door schending van de zorgvuldigheidsnorm of bij (extreme) nalatigheid. Dit betreft een zware toets, al acht ik die bij de lukrake invoering van de reeds gewijzigde pfas-norm niet bij voorbaat kansloos.

Wat meer kans van slagen zou hebben, is wanneer schadevergoeding wordt gevorderd die is veroorzaakt door een rechtmatige overheidsdaad. Dat heet nadeelcompensatie. Hierbij hoeft de onrechtmatigheid niet te worden aangetoond. De verplichting tot schadevergoeding hangt dan af van de aard, ernst en duur van de ondervonden hinder en de hoogte van de daaruit voortvloeiende schade. De horde die bedrijven daarbij moeten nemen, is dat zij dienen te bewijzen dat zij onevenredig hard zijn getroffen. Doorgaans wordt dan een drempel gehanteerd voor gedaalde omzet of gestegen kosten. Uitgangspunt is namelijk dat schade door rechtmatig overheidshandelen onder het normaal maatschappelijk risico van een onderneming valt. Voor nu is in elk geval aan te raden de geleden schade alvast in kaart te brengen. Denkbaar is namelijk dat de overheid, net als bij het afsluiten van de Merwedebrug of bij de bouw van de Noord/Zuidlijn, een regeling zal gaan openstellen voor gedupeerden.

Kevin Vierhout, advocaat

Lees meer..