Home » Nederland » Nieuwsbladtransport.nl » Milieu- en klimaatmaatregelen treffen de binnenvaart hard


Milieu- en klimaatmaatregelen treffen de binnenvaart hard

17 januari 2020 Nieuwsbladtransport.nl

De groei van de binnenvaart stagneert de komende jaren vanwege de milieu- en klimaatmaatregelen. Onderzoeksbureau Panteia spreekt voor de korte en middellange termijn zelfs van ‘zorgelijke vooruitzichten’. Het ladingvolume neemt dit jaar zelfs af naar 321 miljoen ton, 1,1% minder dan de 324 miljoen ton van afgelopen jaar. De komende vijf jaar kan de sector een totale groei van slechts 1,5% verwachten.

Het ladingvolume voor de binnenvaart groeide in 2019 nog met dertien miljoen ton, een stijging van zo’n 4% ten opzichte van 2018. Maar toen had de binnenvaart langdurig te maken met extreem lage waterstanden, waardoor niet alle goederen meer over water konden worden vervoerd. De groei in 2019 komt dan ook vooral voort uit marktherstel en is niet maatgevend voor de komende jaren.

Stikstofcrisis

Als gevolg van de stikstofcrisis daalt namelijk de komende tijd de hoeveelheid bouwstoffen en veevoeders die de binnenvaart vervoert. Het transport van bouwstoffen herstelt zich op den duur wel weer, maar dat geldt waarschijnlijk niet voor de veevoeders.

Ook worden in Duitsland kolencentrales gesloten vanwege de groene transitie, waardoor de vraag naar kolen verder afneemt. En als de lange periodes met lage waterstanden blijven terugkomen, dan heeft ook dat een blijvende drukkend effect op het marktaandeel van de binnenvaart.

‘Wij voorzien bij frequentere laagwaterperioden verschuivingseffecten van ladingsoorten zoals chemicaliën en halffabrikaten’, schrijven de onderzoekers van Panteia. ‘Om dit dreigende ladingverlies tegen te gaan, moet de binnenvaart met schepen komen die bij extreem lage waterstanden vervoerszekerheid kunnen bieden.’

Droge lading

Het vervoer van droge lading groeit vanwege de milieu- en klimaatmaatregelen de komende jaren slechts een klein beetje, van 218 miljoen ton vorig jaar naar bijna 223 miljoen ton in 2024 (+2,3%). Als gevolg van de stikstofcrisis verwacht Panteia op korte termijn zelfs een daling.

Droge-ladingschepen vervoerden afgelopen jaar 176,2 miljoen ton lading. Panteia verwacht echter een sterke daling van de volumes voor de export, en een beperkte daling van de import en het binnenlandse vervoer. Voor 2020 is de verwachting dat droge-ladingschepen 170,6 miljoen ton transporteren (-3,2%), waarvan 74,1 miljoen binnenlands (-0,7%), 58,7 miljoen export (-7,5%) en 37,8 miljoen import (-0,8%).

De verwachting is dat het ladingvolume na 2020 wel weer licht stijgt, met 1,3% volgend jaar en 1,3% in 2022. In 2024 moet het volume in de droge-ladingvaart weer op hetzelfde niveau zijn als vorig jaar: 176,2 miljoen ton.

De duwvaart vervoerde in 2018 in totaal 38 miljoen ton droge lading. Panteia verwacht wel dat de duwvaart meer krijgt te doen. In 2024 moet 46,7 miljoen ton (+23%) worden getransporteerd, waarvan 15,8 miljoen binnenlands (+50%), 26,8 miljoen export (+8%) en 4,1 miljoen import (+53%).

Bouw en agri

De belangrijkste goederensoorten voor droge-ladingschepen zijn traditiegetrouw bouwmaterialen, containers, steenkolen en veevoer. De grote groei zit de komende jaren echter niet in de grote segmenten, uitgezonderd containers. Groei wordt wel verwacht in de kleinere segmenten, zoals het vervoer van voertuigen (+22,4%) en metalen (+1,6%).

In de agribulk zijn de vooruitzichten somber en voor de lange termijn onzeker. De fosfaatregelgeving zette al druk op de veestapel en de stikstofcrisis versterkt dit op langere termijn. Panteia verwacht dat de behoefte aan veevoeders tussen 2019 en 2024 met 7% afneemt. Dit treft vooral het binnenlands vervoer.

Het onderzoeksbureau gaat hierbij uit van de huidige inzichten dat 35% van de Nederlandse veestapel zich binnen een straal van drie kilometer van Natura 2000-gebieden bevindt en de opgave om de stikstofemissie met 50% terug te dringen. Het vervoer van veevoeders naar België en Duitsland neemt beperkt toe.

De pfas- en stikstofcrisis hebben een grote impact op de hoeveelheid bouwmaterialen die de binnenvaart te vervoeren krijgt. Dit zal vooral dit jaar (-5%) en ook volgend jaar negatieve gevolgen hebben. Na 2021 heeft beperkt marktherstel plaats.

Kolen en biomassa

Het kolenvervoer van en naar Duitsland neemt vanwege de versnelde afbouw van het kolengebruik voor de energievoorziening sterk af tussen nu en 2024 (-16%). Het komende jaar is er bijvoorbeeld helemaal geen steenkolenvervoer meer naar de energiecentrale in Werne.

Daarmee verliest de binnenvaart ongeveer 700.000 ton lading. Ook wordt het zogenoemde Koleneiland in Duisburg omgebouwd tot een trimodale containerterminal. De daling van het kolenvervoer en daarmee het vervoer over langere afstanden, is de voornaamste oorzaak dat de vervoersprestatie van de binnenvaart tot 2024 met slechts 0,1% toeneemt.

Biomassa

Met het uitfaseren van kolencentrales en de komst van biomassacentrales zou biomassa een aantrekkelijke vervoersstroom kunnen zijn voor de binnenvaart. Volgens de onderzoekers van Panteia hebben resultaten uit het verleden echter geleerd dat het organiseren van een supply chain met binnenvaartschepen voor biomassa erg lastig is.

Bij het aanvoeren van biomassa vanuit Duitsland richting de toenmalige energiecentrale in het Limburgse Buggenum kwamen bijvoorbeeld diverse problemen aan het licht. De onderzoekers verwachten daardoor tot en met 2022 ‘geen significante toename van het vervoer van biomassa per binnenschip’.

Elektrisch rijden

Elektrisch rijden op de weg zorgt ervoor dat ook de tankvaart een klap krijgt van de energietransitie. Het aantal elektrische voertuigen groeit ten koste van voertuigen op benzine en diesel. Het gevolg is dat er voor de tankvaart de komende jaren geen groei wordt verwacht. Het volume in 2019 lag rond 106 miljoen ton aan vloeibare bulk. Dit stijgt dit jaar naar 107 miljoen ton en in 2021 naar 109 miljoen ton.

Daarna zet een daling in naar uiteindelijk weer 106 miljoen ton in 2024. Daarbij compenseert de groei in het vervoer van chemische producten het verlies aan minerale producten. Opvallend is wel dat de hoeveelheid vervoerde goederen niet toeneemt, maar de vervoersprestatie wel (+0,7%). Dat betekent dat tankschepen gemiddeld langere afstanden gaan afleggen.

Meer containers

Tegenover alle dalingen, staat een aanhoudende stijging van het containervervoer. Maar ook dit vervoer groeit minder hard dan voorheen. Het netwerk van inlandterminals is min of meer voltooid en dat beperkt de extra impulsen.

De groei van de wereldhandel lijkt zich maar beperkt te vertalen in meer volume voor de binnenvaart. Het wegvervoer groeit harder. Desondanks neemt het containervolume via de binnenvaart de komende vijf jaar naar verwachting toe met 16%.

Kleine schepen

Al jaren verliezen de kleine schepen marktaandeel en dit zet zich de komende jaren versterkt door. Kleinere schepen worden extra zwaar getroffen door afnemende volumes in bouwmaterialen en agribulk, terwijl daar geen groeisegment als het containervervoer tegenover staat. In totaal leveren kleinere schepen richting 2024 ongeveer 9% van het ladingvolume in.

Onzekerheid

Het doen van voorspellingen is volgens de onderzoekers van Panteia ‘altijd een exercitie die met onzekerheid is omgeven’. De prognoses gaan uit van het meest waarschijnlijke ontwikkelingspad met normale waterstanden.

De realisatie in de komende jaren kan anders uitpakken, maar de onderzoekers durven wel te stellen dat het vervoerde tonnage valt tussen 309,9 en 333,6 miljoen ton. Dit komt overeen met een groeicijfer tussen de -4,4% en +2,9%. Voor jaren waarin lage waterstanden optreden, kan afhankelijk van de duur van het lage water, beter het groeipad uit de lagere scenario’s worden aangehouden.

Lees meer..